Diyabet, halk arasında şeker hastalığı olarak bilinen, vücudun insülini yeterince üretememesi ya da ürettiği insülini doğru şekilde kullanamamasıyla ortaya çıkan kronik bir hastalıktır. Bu rahatsızlık, kan şekeri seviyelerinin sürekli yüksek seyretmesine neden olur. Yüksek kan şekeri zaman içinde yalnızca organları değil, damarlardan sinirlere kadar pek çok yapıyı etkiler. Özellikle göz damarları, diyabetin yarattığı hasarlardan en çok etkilenen yapılardan biridir.

Op. Dr. Diclehan, diyabetin göz sağlığı üzerindeki etkilerinin sıklıkla hafife alındığını, oysa görme kaybının en önemli nedenlerinden biri olduğunu vurgulamaktadır. Diyabet tanısı konmuş her bireyin düzenli göz muayenesi yaptırmasının zorunlu olduğunu belirtmektedir.

Diyabetin göze etkileri

Diyabetik retinopati, uzun süreli diyabetin en önemli komplikasyonlarından biridir. Yüksek kan şekeri, göz arkasındaki retina tabakasında bulunan küçük damarların hasar görmesine neden olur. Damarlar zamanla sızıntı yapar, yeni ama sağlıksız damar oluşumları başlar ve görme ciddi şekilde bozulur. Tedavi edilmediğinde körlüğe kadar gidebilir.

Op. Dr. Diclehan, diyabetik retinopatinin erken evrelerde belirti vermeyebileceğini ve bu yüzden düzenli muayenenin hayati olduğunu ifade etmektedir. Erken dönemde tespit edilen vakalarda lazer tedavisi, enjeksiyonlar veya ilaç tedavileri ile görme kaybının önüne geçilebilmektedir.

Diyabetik makula ödemi

Makula, gözün en net görmeyi sağlayan bölgesidir. Diyabetin ilerlemesiyle bu alanda sıvı birikmesi olur ve görme bulanıklığı gelişir. Diyabetik makula ödemi, kişinin okuma, yazma veya detaylı görme yeteneğini etkiler. Bu durum, günlük yaşamı doğrudan zorlaştırır.

Katarakt

Normalde ileri yaşlarda ortaya çıkan katarakt, diyabet hastalarında çok daha erken yaşlarda görülebilir. Göz merceğinin bulanıklaşmasıyla görme kalitesi düşer. Op. Dr. Diclehan, diyabet hastalarında katarakt cerrahisinin özel bir planlama gerektirdiğini, çünkü göz yapısının farklı hassasiyetler gösterdiğini vurgulamaktadır.

Glokom

Diyabet, glokom riskini de artırır. Göz içi basıncının yükselmesiyle görme siniri zarar görür ve kalıcı görme kaybı yaşanabilir. Glokom da erken dönemde belirti vermeyen sinsi bir hastalıktır.

Diyabet ve göz belirtileri

Diyabet kaynaklı göz problemleri genellikle yavaş ilerler. Ancak şu belirtiler dikkate alınmalıdır

• Görmede bulanıklık
• Gözlerde ışık çakmaları veya siyah noktalar
• Görme alanında karanlık bölgeler
• Renkleri ayırt etmede zorluk
• Sık sık göz numarasının değişmesi

Bu belirtiler ortaya çıktığında vakit kaybetmeden bir göz uzmanına başvurmak gerekir. Op. Dr. Diclehan, diyabetli bireylerin yılda en az bir kez detaylı göz muayenesinden geçmelerini önermektedir.

Diyabetik göz hastalıklarının teşhisi

Diyabet ve göz ilişkisini değerlendirmek için kullanılan başlıca yöntemler şunlardır

• Göz dibi muayenesi
• Optik koherens tomografi (OCT) ile retina görüntüleme
• Fundus fotoğrafı çekimi
• Görme alanı testleri

Bu yöntemler sayesinde retina tabakasındaki en ufak değişiklikler bile erken evrede tespit edilebilir. Op. Dr. Diclehan, teknolojik görüntüleme yöntemlerinin diyabetik hastalıkların erken teşhisinde büyük rol oynadığını belirtmektedir.

Diyabet ve göz tedavileri

Lazer tedavisi

Erken evrede diyabetik retinopatiyi durdurmak için lazer tedavisi uygulanabilir. Lazer ışınları ile retina damarlarının kan sızdırması engellenir.

Göz içi enjeksiyonlar

İleri evrelerde veya makula ödeminde göz içine özel ilaç enjeksiyonları yapılır. Bu tedavi görme kaybını yavaşlatır ve çoğu zaman ciddi iyileşme sağlar.

Cerrahi tedaviler

Retina dekolmanı gibi ağır durumlarda vitrektomi adı verilen ameliyatlar uygulanır. Katarakt veya glokom gelişen hastalarda da cerrahi yöntemler gündeme gelir.

Op. Dr. Diclehan, diyabetli hastalarda cerrahinin özel deneyim gerektirdiğini, tedavi planının kişiye özgü yapılması gerektiğini vurgulamaktadır.

Diyabetli hastalarda korunma yöntemleri

Kan şekeri kontrolü

En önemli adım, kan şekerini dengede tutmaktır. Kan şekeri ne kadar düzenli olursa göz komplikasyonları o kadar az gelişir.

Düzenli göz muayenesi

Her diyabet hastasının yılda en az bir kez ayrıntılı göz muayenesinden geçmesi gerekir. Belirtiler yokken bile kontroller yapılmalıdır.

Sağlıklı yaşam alışkanlıkları

Sigara bırakılmalı, düzenli egzersiz yapılmalı ve dengeli beslenilmelidir. Omega-3 yağ asitleri açısından zengin beslenme, göz damarlarını korur.

Op. Dr. Diclehan, hastaların kendi yaşam tarzlarına dikkat etmedikleri sürece hiçbir tedavinin kalıcı olmayacağını belirtmektedir.

Diyabet ve göz ilişkisi üzerine sık sorulan sorular

Diyabet gözde kalıcı körlüğe yol açar mı

Evet, tedavi edilmediğinde kalıcı görme kaybı yaşanabilir. Ancak erken teşhis ve düzenli tedavi ile körlük büyük ölçüde önlenebilir.

Diyabeti olan herkes göz hastalığına yakalanır mı

Hayır, ancak risk çok yüksektir. Kan şekeri kontrolü iyi olanlarda risk azalır.

Göz lazer ameliyatı diyabetliler için uygun mu

Diyabet hastalarında göz lazer ameliyatı bazı özel durumlarda yapılabilir, ancak detaylı muayene sonrası karar verilir.

Op. Dr. Diclehan, bu soruların sık geldiğini ve her hastanın durumuna göre ayrı değerlendirilmesi gerektiğini söylemektedir.

Diyabet ve göz sağlığı üzerine yaşam kalitesi

Diyabet ve göz komplikasyonları yalnızca görme kaybına değil, kişinin psikolojik ve sosyal hayatına da etki eder. Görme azalması iş yaşamını, eğitim sürecini ve sosyal ilişkileri doğrudan etkiler. Bu nedenle tedavide yalnızca medikal yaklaşım değil, psikolojik destek de önemlidir. Op. Dr. Diclehan, hastaların tedavi sürecinde motivasyonunun korunmasının en az ilaç kadar önemli olduğunu vurgulamaktadır.