Göze yabancı cisim kaçması günlük yaşamda sıklıkla karşılaşılan, ani ve rahatsız edici bir durumdur. Metal parçacıkları, toz, kum, ahşap kıymıkları, makyaj artıkları, kimyasal maddeler veya kontakt lens kaynaklı sorunlar gibi birçok etken göz yüzeyine zarar verebilir. Göz oldukça hassas bir yapıya sahip olduğu için yabancı cisim temas ettiğinde hemen belirti verir. Özellikle batma, yanma, sulanma, kızarıklık ve ışığa hassasiyet gibi şikâyetler ortaya çıkar. Op. Dr. Diclehan, göze kaçan her yabancı cismin ciddiye alınması gerektiğini, bazı maddelerin kornea tabakasına zarar vererek kalıcı görme kaybına yol açabileceğini vurgulamaktadır.
Göz kendi kendini temizleme özelliğine sahip olsa da bazı durumlarda yabancı cisim gözden çıkmayabilir veya göz yüzeyinde ciddi tahriş oluşturabilir. Bu nedenle doğru müdahale oldukça önemlidir. Göze yabancı cisim kaçmasının nedenleri, belirtileri, nasıl tedavi edildiği ve neler yapılması gerektiği aşağıda ayrıntılı biçimde ele alınmıştır.
Toz ve Küçük Partiküller
Rüzgarla taşınan tozlar, polenler veya küçük partiküller göz yüzeyine kolaylıkla yapışabilir. Özellikle dış ortamda çalışan kişilerde bu tür cisimlerin göze kaçma riski daha yüksektir.
Kaynak, inşaat ve metal işçiliği yapan kişilerde metal çapaklarının göze sıçraması oldukça sık görülür. Bu durum acil müdahale gerektirebilir. Op. Dr. Diclehan, metal cisimlerin korneada derin çizik ve delinme riski taşıdığı için ihmal edilmemesi gerektiğini belirtir.
Ağaç işlemelerinde ortaya çıkan küçük kıymıklar göze kaçabilir ve kornea tabakasında çizilmelere yol açabilir.
Rimel, far, eyeliner kalıntıları veya kirpik diplerinde biriken kozmetik ürünler göz yüzeyine bulaşarak rahatsızlığa neden olabilir.
Özellikle yaz aylarında plajda rüzgâr ile kolaylıkla göze kaçabilir.
Temizlik ürünleri, spreyler, dezenfektanlar gibi kimyasal içerikli maddeler göz yüzeyinde hem yabancı cisim etkisi hem de kimyasal yanık oluşturabilir. Bu durum oldukça tehlikelidir ve acil tıbbi yardım gerektirir.
Lens takarken lensin kenarının katlanması, lens üzerinde partikül kalması veya lensin göz içinde hareket etmesi yabancı cisim hissine yol açabilir.
Yabancı cisim göze değdiği anda belirti verir. Bu belirtiler cismin büyüklüğüne, şekline ve gözdeki konumuna göre değişiklik gösterir.
Göze kaçan cismin en belirgin etkisi batma hissidir. Hastalar genellikle “gözümde bir şey var” şeklinde tarif eder.
Göz kendini temizlemeye çalıştığı için yoğun gözyaşı üretir.
Kornea ve konjonktiva tabakasının tahrişi kızarıklığa neden olur.
Göz tahriş olduğunda ışığa karşı duyarlılık artar.
Cisim kornea üzerinde çizik oluşturmuşsa bulanık görme görülebilir. Op. Dr. Diclehan, ani bulanık görmenin ihmal edilmemesi gerektiğini belirtmektedir.
Derin tahriş veya çizik durumlarında retina etkilenmiş olabilir.
Op. Dr. Diclehan, yabancı cisim kaçtığında panik yapılmaması gerektiğini ancak doğru adımların uygulanmasının çok önemli olduğunu söyler.
Gözün ovuşturulması yabancı cismin daha derine gömülmesine veya kornea çiziklerinin artmasına yol açabilir.
Göz temiz, ılık su ile bolca yıkanabilir. Bu işlem küçük toz ve polenlerin çıkmasına yardımcı olur.
Alt ve üst kirpik hafifçe yukarı kaldırılarak göz yüzeyi kontrol edilebilir.
Lens üzerinde cisim kalmış olabilir.
Işıktan uzak durmak tahrişin azalmasına yardımcı olur.
Kimyasal temas en riskli durumlardan biridir. Göz steril su ile sürekli yıkanmalıdır. Op. Dr. Diclehan, kimyasal temaslarda yıkama sonrası derhal hastaneye gidilmesi gerektiğini vurgular.
Sivri Cisim Kullanılmamalı
Kulak çöpü, peçete, cımbız gibi materyaller gözü daha da tahriş eder.
Lens, tahrişi artırabilir.
Yanlış merhem kullanımı daha fazla tahrişe yol açabilir.
Kornea içine saplanan cisimlerin çıkarılması profesyonel müdahale gerektirir.
Bazı yabancı cisimler su ile yıkanarak çıkabilir; ancak bazıları profesyonel müdahale gerektirir.
Mutlaka uzman doktor tarafından çıkarılmalıdır. Metal çapaklar paslanma yapabilir ve kornea üzerinde leke bırakabilir. Op. Dr. Diclehan, bu tür durumlarda acil müdahale gerektiğini belirtir.
Korneayı delen veya üst tabakasına saplanan cisimler cerrahi aletlerle çıkarılır.
Yalnızca doktor kontrolünde tedavi edilir.
Göz yüzeyinde derin hasar bırakabileceği için çıkarılması gerekir.
Bir uzmana gidildiğinde göz kapsamlı şekilde incelenir.
Retina ve kornea daha net incelenebilmesi için damla ile göz bebeği büyütülebilir.
Yabancı cismin konumu, derinliği ve etkisi değerlendirilir.
Kornea çizikleri özel boyalarla belirgin hale getirilir. Op. Dr. Diclehan, korneal çiziklerin erken tespitinin enfeksiyon riskini düşürdüğünü belirtir.
Yabancı Cismin Çıkarılması
Steril ortamda uygun aletlerle çıkarılır.
Enfeksiyon riskini azaltmak için verilir.
Göz yüzeyini rahatlatır ve yanmayı azaltır.
Gözün iyileşme sürecinde dinlenmesi için kullanılabilir.
Tahriş kaynaklı ağrı olduğunda uygulanır.
Çizik derinliğine göre özel damlalar, merhemler ve bandaj lens uygulanabilir.
Koruyucu Gözlük Kullanmak
Özellikle metal işçiliği, marangozluk veya kimyasal işlerde çalışan kişilerin koruyucu gözlük takması gereklidir.
Lens takmadan önce eller yıkanmalı, lens temiz olmalıdır.
Uygulamadan önce fırça ve süngerlerin temiz olması önemlidir.
Rüzgarlı günlerde gözlük kullanmak toz girişini engeller.
Op. Dr. Diclehan, özellikle mesleki risk taşıyan kişilerin düzenli göz muayenesi yaptırmasını önerir.
Göze yabancı cisim kaçması, hafif bir tahrişten ciddi göz hasarlarına kadar geniş bir etki aralığına sahiptir. Erken müdahale yapılmadığında enfeksiyon, kornea çizikleri veya kalıcı görme kaybı gibi sonuçlar ortaya çıkabilir. Bu nedenle, belirtiler başladıktan sonra doğru adımların atılması ve uzman görüşü alınması oldukça önemlidir. Op. Dr. Diclehan, göze yabancı cisim kaçtığında gözün kesinlikle ovuşturulmaması, temiz suyla yıkanması ve şikâyet geçmezse mutlaka doktora başvurulması gerektiğini vurgulamaktadır.