Göz sağlığı, yaşam kalitesini doğrudan etkileyen en önemli unsurlardan biridir.
Katarakt, dünya genelinde en sık görülen görme kaybı nedenlerinden biridir.
Zamanla göz merceğinin saydamlığını kaybederek bulanıklaşmasıyla ortaya çıkar.
Tedavisinde en etkili yöntem ise katarakt ameliyatıdır.
Göz hastalıkları uzmanı Op. Dr. Diclehan, “Katarakt, yaşa bağlı olarak gelişse de bazen doğuştan ya da travma sonrası da oluşabilir. Tedavinin tek yolu ameliyattır.” demektedir.
Bu yazıda kataraktın nedenlerini, belirtilerini, ameliyat sürecini, iyileşme dönemini ve modern tedavi yöntemlerini ayrıntılı şekilde bulacaksın.
Katarakt, göz merceğinin saydam yapısını kaybedip bulanık hale gelmesidir.
Sağlıklı bir gözde, mercek ışığı retina üzerine net bir şekilde odaklar.
Ancak katarakt geliştiğinde, ışık düzgün geçemez ve görüntü bulanıklaşır.
Op. Dr. Diclehan, “Katarakt, görme bulanıklığına, renklerin soluklaşmasına ve gece görüşünün bozulmasına neden olur. Tedavi edilmezse görme kaybı ilerleyebilir.” diye açıklamaktadır.
Katarakt genellikle yaşlanma sürecinin doğal bir sonucudur.
Ancak birçok farklı faktör de bu durumu tetikleyebilir.
60 yaşın üzerindeki bireylerde en sık görülen neden yaşa bağlı mercek dejenerasyonudur.
Travmalar veya göz ameliyatları sonrası katarakt gelişebilir.
Bazı ilaçlar (özellikle kortizon) uzun süre kullanıldığında katarakt riskini artırır.
Diyabet, göz merceğinde protein yapısının bozulmasına neden olur.
Serbest radikallerin artmasıyla mercek dokusu zarar görür.
Ailede katarakt öyküsü varsa risk daha yüksektir.
Op. Dr. Diclehan, “Katarakt sadece yaşlılarda görülmez. Gençlerde de travma, metabolik hastalıklar veya ilaç kullanımı sonrası ortaya çıkabilir.” demektedir.
Katarakt yavaş ilerlediği için başlangıçta fark edilmesi zordur.
Ancak zamanla görme kalitesi belirgin şekilde düşer.
Op. Dr. Diclehan, “Hastalar genellikle ‘gözümün önünde buğu var’ şeklinde tarif eder. Bu, kataraktın en tipik belirtisidir.” demektedir.
Katarakt farklı şekillerde ortaya çıkabilir.
Tedavi planı, kataraktın tipine göre belirlenir.
Göz merceğinin orta kısmında oluşur.
Genellikle yaşa bağlı gelişir.
Merceğin dış tabakasında beyaz, kama şeklinde bulanıklıklar oluşur.
Merkek tabakanın arka kısmında gelişir ve özellikle parlak ışıkta rahatsızlık yaratır.
Bebek doğduğunda mevcut olabilir. Genetik veya annenin gebelikte geçirdiği enfeksiyonlar buna neden olabilir.
Op. Dr. Diclehan, “Kataraktın tipi ne olursa olsun, tedavide tek etkili yöntem cerrahi müdahaledir.” demektedir.
Katarakt tanısı, kapsamlı bir göz muayenesi ile konur.
Op. Dr. Diclehan, “Erken teşhis çok önemlidir. Katarakt ilerlemeden fark edilirse ameliyat süreci daha kolay ve başarı oranı daha yüksektir.” demektedir.
Katarakt erken evrede günlük yaşamı etkilemeyebilir.
Ancak ilerlediğinde görme kaybı artar ve yaşam kalitesi düşer.
Op. Dr. Diclehan, “Katarakt ameliyatı için görme tamamen kaybolana kadar beklememek gerekir. Görme kalitesi bozulmaya başladığında ameliyat planlanmalıdır.” diye vurgulamaktadır.
Katarakt tedavisinde ilaç veya göz damlası etkili değildir.
Kalıcı çözüm ameliyatla bulanıklaşan merceğin alınması ve yapay mercek takılmasıdır.
Bu, günümüzde en yaygın kullanılan ameliyat tekniğidir.
“Dikişsiz katarakt ameliyatı” olarak da bilinir.
Adım Adım FAKO Yöntemi
İşlem ortalama 10–15 dakika sürer.
Op. Dr. Diclehan, “FAKO yöntemiyle hasta aynı gün taburcu olur. Görme genellikle birkaç gün içinde netleşir.” demektedir.
Yeni nesil teknolojiyle yapılan bu yöntemde, bazı adımlar femtosaniye lazer ile gerçekleştirilir.
Kesiler, insan elinden daha hassas şekilde yapılır.
Avantajları
Op. Dr. Diclehan, “Lazer destekli katarakt ameliyatı, hassasiyet gerektiren vakalarda tercih edilir. Özellikle ileri teknoloji mercek takılacaksa bu yöntem idealdir.” demektedir.
Ameliyat sonrası doğal mercek yerine yapay göz içi mercek (intraoküler lens) takılır.
1. Monofokal (Tek Odaklı) Lens
Uzak görüş netleşir, yakın için gözlük gerekir.
2. Bifokal (Çift Odaklı) Lens
Hem uzak hem yakın görüşte iyileşme sağlar.
3. Trifokal (Üç Odaklı) Lens
Uzak, orta ve yakın mesafede net görüş sunar.
Son yıllarda en sık tercih edilen mercek türüdür.
4. Torik Lens
Astigmatizması olan hastalarda kullanılır.
Op. Dr. Diclehan, “Her hastaya aynı mercek takılmaz. Hastanın meslek, yaşam tarzı ve göz yapısına göre en uygun lens seçilmelidir.” demektedir.
Ameliyat sonrası dönem oldukça rahattır, ancak bazı kurallara dikkat edilmelidir.
İlk birkaç gün hafif bulanıklık olabilir, ancak genellikle 3–5 gün içinde net görüş sağlanır.
Antibiyotik ve kortizon içeren damlalar düzenli kullanılmalıdır.
Ameliyat sonrası 1. gün, 1. hafta ve 1. ayda kontroller yapılır.
Göze su, sabun veya makyaj teması olmamalıdır.
Op. Dr. Diclehan, “Ameliyat sonrası dikkatli davranmak iyileşmeyi hızlandırır. Göz ovuşturulmamalı ve hijyene özen gösterilmelidir.” demektedir.
Katarakt ameliyatı modern tekniklerle oldukça güvenlidir.
Ancak her cerrahi işlemde olduğu gibi bazı riskler vardır.
Bu durumlar nadiren görülür ve erken müdahaleyle kontrol altına alınabilir.
Op. Dr. Diclehan, “Deneyimli cerrahlarca yapılan katarakt ameliyatlarında komplikasyon oranı %1’in altındadır.” demektedir.
Bazı durumlarda ameliyat ertelenebilir veya uygun görülmeyebilir.
Op. Dr. Diclehan, “Ameliyat öncesi detaylı değerlendirme yapılmadan işlem planlanmamalıdır. Gözün genel durumu ameliyat başarısını doğrudan etkiler.” diye belirtmektedir.
Gözü Korumak
Tozlu ortamlardan uzak durulmalı, göze temas edilmemelidir.
İlk 1 hafta ağır egzersiz yapılmamalıdır.
Yeni gözlük ihtiyacı genellikle 3–4 hafta sonra belirlenir.
İlk 5 gün göze su ve kozmetik madde değmemelidir.
Op. Dr. Diclehan, “Ameliyat sonrası ilk 7 gün çok kritiktir. Bu dönemde hijyen ve ilaç kullanımı ihmal edilmemelidir.” demektedir.
Hayır. Damla anestezisiyle yapılır, hasta ağrı hissetmez.
Ortalama 10–15 dakika.
Genellikle 3–5 gün içinde.
Genellikle hayır, iki göz arası birkaç gün veya hafta bırakılır.
Ameliyat edilen gözde katarakt tekrarlamaz, ancak arka kapsül bulanıklığı gelişebilir.
Bu durum lazerle kolayca tedavi edilir.
Op. Dr. Diclehan, “Katarakt ameliyatı sonrası görme bulanıklığı olursa korkulmasın; bu genellikle kapsül kalınlaşmasıdır ve lazerle birkaç dakikada giderilir.” demektedir.
Ameliyat sonrası iyileşme hızlıdır.
Hastalar genellikle ertesi gün günlük yaşamlarına dönebilir.
Tam iyileşme 3–4 hafta içinde gerçekleşir.
Op. Dr. Diclehan, “Katarakt ameliyatı, modern tıbbın en başarılı cerrahilerinden biridir. Hastalar çoğunlukla birkaç gün içinde net görüşe kavuşur.” demektedir.
Katarakt tedavi edilmezse ilerleyerek görmeyi ciddi şekilde azaltır.
İleri evrelerde tamamen körlüğe kadar gidebilir.
Ayrıca, sertleşen katarakt ameliyatını da zorlaştırır.
Op. Dr. Diclehan, “Katarakt görme kaybına neden olabilir, bu yüzden geç kalmamak çok önemlidir.” demektedir.
Modern yöntemlerle yapılan katarakt ameliyatlarında başarı oranı %98’in üzerindedir.
Doğru lens seçimi, deneyimli cerrah ve uygun bakım bu oranı belirler.
Op. Dr. Diclehan, “Katarakt ameliyatında en önemli kriter, kişiye özel planlamadır. Her göz farklıdır ve her hastaya aynı lens uygun değildir.” demektedir.
Katarakt ameliyatının ücreti; kullanılan mercek türüne, ameliyat yöntemine ve merkezin donanımına göre değişir.
Devlet hastanelerinde temel merceklerle yapılan ameliyatlar SGK kapsamında olabilir.
Özel kliniklerde ise kullanılan teknoloji, mercek kalitesi ve cerrah deneyimi maliyeti belirler.
Op. Dr. Diclehan, “Ameliyat ücreti değil, kullanılan yöntem ve mercek kalitesi önemlidir. Görme konforu uzun yıllar süreceği için doğru seçim yapılmalıdır.” demektedir.
Ameliyat sonrası görme kalitesi, takılan merceğin türüne bağlıdır.
Trifokal merceklerle uzak, yakın ve orta mesafede net görüş sağlanabilir.
Op. Dr. Diclehan, “Katarakt ameliyatı sadece görmeyi düzeltmez, yaşam kalitesini yükseltir. Doğru mercek seçimiyle hasta gözlüksüz hayatına devam edebilir.” demektedir.
Katarakt ameliyatı, görme kaybının en etkili ve kalıcı tedavi yöntemidir.
Modern teknolojiler sayesinde artık ağrısız, dikişsiz ve kısa sürede tamamlanan bir işlemdir.
Erken tanı, doğru mercek seçimi ve uzman cerrah eliyle yapılan operasyonlar, görme kalitesini yeniden kazandırır.
Op. Dr. Diclehan, “Katarakt ameliyatı, sadece bir göz operasyonu değil, hayatı yeniden net görmek demektir. Göz sağlığı ihmal edilmemelidir.” diyerek sürecin önemini özetlemektedir.
Katarakt, yaşla birlikte kaçınılmaz olabilir ama tedavisi mümkündür.
Düzenli kontroller, erken tanı ve doğru tedaviyle, görme konforu geri kazanılabilir.